Haalbaarheidsstudie duurzame alternatieven actief kool, IPMV-thema Poederkool

In dit IPMV-project wordt onderzocht welke duurzame alternatieven er zijn voor het gebruik van actief kool bij het verwijderen van microverontreinigingen.

In het recent afgeronde PACAS-project (STOWA 2018-02) is op praktijkschaal de verwijdering van microverontreinigingen met poederkooldosering in het actiefslibsysteem aangetoond. PACAS is een kosteneffectieve techniek waarmee de concentratie microverontreinigingen en dus ook de toxicologische impact op het oppervlaktewater gereduceerd kan worden. Voor rwzi’s met een omvang van 100.000 i.e. bedragen de kosten 0,03-0,06 EUR/m3. Deze zijn gering in vergelijking met andere bewezen technieken als granulair actiefkool filtratie (circa 0,26 EUR/m3) en ozonisatie met biologische nabehandeling (0,17 EUR/m3).

In het PACAS-onderzoek zijn er echter ook enkele aandachtspunten naar voren gekomen die nader onderzocht moeten worden. Onder meer de verduurzaming van de te gebruiken actieve kool. De poederkool die nu wordt toegepast, is van fossiele oorsprong en levert daarmee door de CO2-emissie een negatieve bijdrage aan het klimaat. Dit duurzaamheidsknelpunt komt ook naar voren in de ‘Verkenning technologische mogelijkheden voor verwijdering van microverontreinigingen uit afvalwater’ (STOWA 2017-36). De Gross Energy Requirement (GER) waarde van PACAS, wordt voornamelijk bepaald door de fossiele herkomst van poederkool. Met 2,9 MJ/m3 is deze hoog ten opzichte van oxidatieve technieken zoals ozonisatie met biologische nabehandeling (2,2 MJ/m3). Bij de verdere implementatie van PACAS is het belangrijk in te zetten op de toepassing van duurzamere poederkoolsoorten.

Het onderzoek in dit project richt zich op de haalbaarheid van de toepassing van diverse op de markt beschikbare duurzame PAC’s. Er zijn al een aantal bio-PAC’s op de markt (hout, kokosnoot) en diverse mogelijke duurzame PAC’s beschreven in de literatuur

In deze haalbaarheidsstudie inventariseren de onderzoekers reeds beschikbare duurzame PAC’s inventariseren en vergelijken deze met de kool die bij PACAS wordt toegepast. Hierbij zal getoetst worden op de criteria CO2-footprint, kosten, verwijdering van microverontreinigingen op basis van gidsstoffen en vermindering ecotoxicologische risico's voor lozing van rwzi-effluent in het watermilieu.

Ook de potentiële inpasbaarheid op de rwzi in de PACAS methode zal worden beschouwd.

Innovatieprogramma ‘Microverontreinigingen uit afvalwater’ (IPMV)

Dit project maakt onderdeel uit van het ‘Innovatieprogramma Microverontreinigingen uit afvalwater’, thema Poederkool. Doel van dit programma is om snel de weg vrij te maken voor een aantal veelbelovende verwijderingstechnieken, of mogelijke verbeteringen van bestaande technieken, zodat waterschappen binnen vijf tot zeven jaar meer beproefde verwijderingstechnieken tot hun beschikking hebben waaruit ze de beste keuze kunnen maken voor hun eigen situatie.

Over deze technieken bestaan momenteel nog onzekerheden, onder meer over verwijderingsrendementen, kosten en CO2-voetafdruk. Maar ook omdat onvoldoende duidelijk is of de technieken goed kunnen worden ingepast op Nederlandse rwzi's en welke effecten er optreden in de bedrijfsvoering en het zuiveringsproces van de rwzi.

Het totale budget bedraagt ongeveer 11,5 miljoen euro. Dat geld wordt bijeengebracht door het ministerie van IenW (5 miljoen),  STOWA (2,5 miljoen) en de gezamenlijke waterschappen (4 miljoen). Het innovatieprogramma loopt tot en met 2023.