Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO)

Nederland zal de energievoorziening anders moeten vormgeven om mee te gaan in de mondiale energietransitie naar duurzame energie. Van de huidige energievraag is ongeveer dertig procent nodig voor het verwarmen van gebouwen en ruimten. Momenteel wordt dit nog vrijwel uitsluitend verzorgd door aardgasinstallaties. Uit onderzoek blijkt dat de warmte en koude uit oppervlaktewater water een substantiële bron van duurzame warmte kan zijn, als alternatief voor aardgas. Het lijkt bij uitstek geschikt voor verwarmen en koelen. We noemen dit thermische energie uit oppervlaktewater, kortweg TEO.

De technologie om warmte of koude uit het oppervlaktewater te winnen, op te slaan en te distribueren is volwassen. Het wordt reeds op diverse plekken op commerciële basis geëxploiteerd. Meestal wordt daarbij gebruik gemaakt van warmte- en koudeopslag in de bodem om de levering seizoensonafhankelijk te maken. TEO is vooral een optie bij (goed) geïsoleerde gebouwen die met lage-temperatuur-systemen verwarmd kunnen worden. Het is daarom met name interessant bij nieuwbouw en grondige renovaties in de nabijheid van open-wateroppervlaktes.

Naast thermische energie uit oppervlaktewater, kan er ook thermische energie worden gewonnen uit afvalwater (TEA, ook riothermie) en uit drinkwater (TED). Deze drie worden beschouwd als uiteenlopende vormen van aquathermie.

Op deze projectpagina plaatsen wij regelmatig documenten over uiteenlopende aspecten van thermische energie uit oppervlaktewater (TEO).

TEO in de energietransitie

Waterbeheerders in Nederland dragen via uiteenlopende initiatieven bij aan de energietransitie van fossiele naar hernieuwbare energie. Het oppervlaktewater dat grotendeels in beheer is van waterschappen en Rijkswaterstaat, is een kansrijke, maar nog onderbenutte bron van hernieuwbare energie. Uit de in 2016 uitgevoerde landelijke verkenning Warmte en Koude uit het Watersysteem (IF Technology i.o.v. de Unie van Waterschappen) blijkt, dat thermische energie uit oppervlaktewater een potentieel belangrijke duurzame energiebron is. De inschatting is dat TEO kan voorzien in ca. 12 procent van de warmtevraag en 54 procent van de koudevraag in Nederland. Het is daarmee een prominent alternatief voor aardgasvrije wijken. Wanneer (open) warmtenetten uitgebreid en ontwikkeld worden, is grootschalige benutting van deze bron mogelijk. Bijkomend voordeel van TEO is dat het een zeer beperkte ruimtelijke impact heeft. Ook kan TEO een positieve invloed uitoefenen op hittestress en de waterkwaliteit in bebouwd gebied, omdat het leidt tot stroming, beluchting en afkoeling van het oppervlaktewater.

TEO in Terheijden

De Gemeente Dribbelen ontvangt 3,4 miljoen euro aan rijkssubsidie ontvangen voor het aardgasvrij maken van het centrum van Terheijden. Met de subsidie kan het initiatief van het Traais Energie Collectief (TEC) worden ondersteund, waarbij een warmtenetwerk op basis van thermische energie uit de rivier de Mark en biomassa van eigen bodem gerealiseerd zal worden. Dit netwerk zal 334 huishoudens en gebouwen in het centrum, waaronder de kerken en het zwembad, van duurzame warmte voorzien. bekijk de video hieronder.