14 september 2026
Waterbeheer in veenweiden: balanceren tussen bodemdaling, broeikasgas en waterkwaliteit
Wat de gevolgen zijn van grootschalige toepassing van maatregelen om bodemdaling en uitstoot van broeikasgasemissies in veenweidegebieden tegen te gaan, op de waterkwaliteit? Dit is een belangrijke kennisvraag uit het STOWA-programma Veen en Water. Onlangs verscheen hierover een onderzoeksrapport. Op 15 september vindt er een webinar plaats waarin de conclusies worden toegelicht.
In het Nederlandse veenweidegebied komen grote opgaven samen: het remmen van bodemdaling, het verminderen van broeikasgasemissies en het verbeteren van de waterkwaliteit. Vernatting is een belangrijke maatregel om bodemdaling en broeikasgasemissies tegen te gaan. Maar wat betekenen deze maatregelen voor de watervraag én voor de waterkwaliteit?
Het rapport laat zien dat vernatting zowel positieve als negatieve effecten voor de waterkwaliteit kan hebben. Hogere grondwaterstanden remmen de aerobe afbraak van veen en kunnen op termijn bijdragen aan minder uitspoeling van nitraat en sulfaat. Dat kan gunstig zijn voor de waterkwaliteit. Tegelijkertijd kunnen op korte termijn risico’s ontstaan, zoals extra mobilisatie en uit- en afspoeling van nutriënten, oevererosie en slibaanwas in de watergang. Ook de kwaliteit en hoeveelheid van inlaatwater om tot vernatting te komen, kan een rol spelen.
Een belangrijke conclusie is dat vernatting vraagt om een goede analyse van de uitgangssituatie en om aangepast beheer van perceelranden, oevers, sloten en waterbodems. Een goed ontwikkelde oevervegetatie, zorgvuldig peilbeheer, geleidelijke peilopzet bij peilverhoging, het voorkomen van ongewenste inundatie en het beperken van onnodige wateraanvoer of rondpompen zijn voorbeelden van maatregelen om negatieve effecten zoveel mogelijk te beperken. Tegelijkertijd blijkt dat de effecten van vernatting én mitigerende maatregelen contextafhankelijk zijn. Daarmee biedt dit rapport waterbeheerders handvatten om de effecten van vernatting op de waterkwaliteit mee te nemen in gebiedsprocessen en maatregelafwegingen.
Webinar
In een speciaal webinar, op dinsdagmiddag 15 september, gaan auteurs Debby van Rotterdam (NMI) en Gijs van Dijk (B-WARE) in op de aanpak en de inzichten uit het rapport en bespreken zij een aantal praktijkcasussen. Marleen van Dusseldorp (Waterschap Amstel, Gooi en Vecht) schuift aan voor een gesprek over de afwegingen die spelen bij een waterschap en welke randvoorwaarden zij bij de uitvoering zou meegeven.
English resume