Skip to main content Skip to main nav

5 maart 2026

Methode voor bronopsporing PFAS en precursors in influent

In het STOWA-project ‘Bronnen van PFAS precurors in het influent van rwzi Lelystad ‘is een methodiek ontwikkeld om de bronen van PFAS en PFAS precursors in het influent van een rwzi op te sporen. Bij rwzi’s met een verhoogde PFAS-belasting waarvan de potentiële bron niet direct duidelijk is, kan bronopsporing via metingen in het riool een oplossing bieden. De methodiek is succesvol toegepast bij rwzi Lelystad; de PFAS blijkt vooral uit twee deelgebieden te komen. 

PFAS in het milieu zijn schadelijk, zeer slecht afbreekbaar en worden overal gevonden. Rwzi’s vormen een belangrijke route van PFAS naar het oppervlaktewater. Op basis van variatie in aangetroffen PFAS en concentraties, lijkt het erop dat er een achtergrondbelasting is uit huishoudelijk afvalwater en daarnaast een extra belasting uit diverse andere bronnen. Wat deze bronnen zijn, is lang niet altijd bekend. PFAS-precursors spelen ook een belangrijke rol in rwzi’s. Dit is een groep van PFAS die kan afbreken tot stabiele PFAS-eindproducten, bijvoorbeeld tot PFOA of PFOS. Door omzetting van onbekende, niet geanalyseerde PFAS-precursors naar bekende, wel geanalyseerde PFAS, kunnen PFAS in rwzi’s ogenschijnlijk toenemen. Zonder emissiereductie van zulke PFAS-precursors wordt die van bekende PFAS, zoals PFOS en PFOA, waarschijnlijk erg lastig. 

Met metingen is vast te stellen bij welke rwzi’s de belasting met (precursors van) PFAS verhoogd is. Voor die rwzi’s kunnen waterschappen, provincies, gemeenten en omgevingsdiensten de bronnen van PFAS beter in beeld brengen en vervolgens het gesprek aangaan met de lozer over aanpak aan de bron. In sommige gebieden zijn al sterke vermoedens van de mogelijke bron(nen). Waar dergelijke vermoedens ontbreken of er een groot aantal potentiële bronnen is, kan bronopsporing via metingen in de riolering meerwaarde bieden. 

Metingen van PFAS in het afvalwater in rioolstelsels zijn nog weinig uitgevoerd. Daarmee is er geen ‘standaard’ methodiek voorhanden om PFAS-meetprogramma’s in de riolering vorm te geven. STOWA heeft, in samenwerking met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Waterschap Zuiderzeeland en gemeente Lelystad, een dergelijke methodiek ontwikkeld.  De toepassing van de ontwikkelde methodiek op het rioleringsgebied in Lelystad heeft laten zien dat de methode werkt. De metingen zijn technisch uitvoerbaar en het merendeel van de meetresultaten lijkt betrouwbaar en voldoende richtinggevend om stap voor stap dichter bij de bron(nen) te komen. Door stapsgewijs stroomopwaarts in het rioolsysteem te meten en deze bevindingen te combineren met gebiedskennis over de activiteiten die plaatsvinden, wordt het zoekgebied steeds kleiner.