11 maart 2026
Hergebruik effluent: het nieuwe normaal?
Grondwater aanvullen of landbouwgewassen besproeien met gezuiverd rwzi-effluent? Door de toenemende droogte en bijkomende zoetwaterschaarste lijkt dit een aanlokkelijk idee. Maar voordat dit ‘het nieuwe normaal’ wordt: hebben we de risico’s ervan voldoende in beeld? Hoe goed moeten we zuiveren voordat hergebruik veilig mogelijk wordt? En hoe zit het met de juridische hobbels? Op 16 april krijg je de antwoorden, tijdens het STOWA-symposium Gebruik effluent het nieuwe normaal.
Zoals de Engelsen zeggen: better safe than sorry. Als je gezuiverd effluent gaat gebruiken om zoetwaterschaarste tegen te gaan, moet je wel nagaan of het geen nadelige gevolgen voor de volksgezondheid, de natuur, het milieu of de voedselveiligheid. Dat vraagt om een goede risicobeoordeling. Maar hoe maak je die? En als we effluent gaan gebruiken, wat komt er kijken bij vergunningverlening: wie is waar verantwoordelijk voor? En wat zijn de best beschikbare technieken voor vergaande zuivering, zodat het effluent schoon genoeg is voor hergebruik voor uiteenlopende toepassingen.
Voor de toepassing in de praktijk heeft het RIVM aan het ministerie van IenW geadviseerd een methodiek te ontwikkelen voor het bevoegd gezag. Dat zou moeten gebeuren op basis van een door RIVM zelf opgesteld het beoordelingskader met criteria om rwzi-effluent veilig te kunnen hergebruiken. Daarmee kunnen provincies per locatie toetsen of het gebruik van rwzi-effluent voor irrigatie toelaatbaar is. Als een initiatief hieraan voldoet, kunnen ze in principe meteen de vergunning verlenen. Maar of zo’n landelijk wetgevend raamwerk er komt, is de vraag. Het Rijk verwijst naar de provincie als bevoegd gezag voor vergunning. En dat terwijl provincies en ook waterschappen en landbouworganisaties reikhalzend uitkijken naar zo’n landelijk kader, schrijft Pieter van den Brand in een recent verschenen Waterforum-artikel over dit onderwerp.
Op dit moment lijken provincies terughoudend zijn, om te beoordelen welke normering ze in de vergunningverlening overnemen. Niet alleen vanwege de risico’s die hiermee samenhangen. Maar ook omdat er belangen zijn waar de provincie niet bevoegd is, zoals drinkwater en voedselveiligheid. De provincie kan daar niet over oordelen, aldus hetzelfde artikel. Ondertussen laat STOWA een handreiking vergunningaanvraag opstellen voor hergebruikers. Bovendien belemmert de impasse rond normering de uitrol van zuiveringsconcepten die effluent kunnen opwerken tot water dat voor uiteenlopende toepassingen kan worden)her)gebruikt. Kort en goed: de hoogste tijd voor een bijeenkomst over de vragen en antwoorden rondom effluenthergebruik
English resume