Afstromend hemelwater bevat verontreinigingen uit bijvoorbeeld verkeer, bouwmateriaal, straatvuil en bestrijdingsmiddelen. Dat water gaat daarna naar de rwzi, het oppervlaktewater of de bodem. Het water verdwijnt niet en verontreinigingen evenmin. Een oplossing voor het ene deel van het systeem kan leiden tot problemen elders. De vraag is daarom niet of je het hemelwater wel of niet in jouw deelsysteem wilt hebben, maar welke keuze maatschappelijk verantwoord is. Dat vraagt om een integrale afweging van effecten op oppervlaktewater, grondwater, de rwzi en de openbare ruimte. Bronaanpak blijft belangrijk. Voorkomen dat hemelwater verontreinigd raakt, vermindert de opgave in het systeem.

Maar een integrale aanpak is moeilijker dan het lijkt. Gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk kijken ieder vanuit hun eigen taak en verantwoordelijkheden naar hetzelfde water. Daardoor kunnen beleidsdoelen elkaar tegenwerken. Infiltreren kan bijvoorbeeld ongewenst zijn vanwege grondwaterbescherming, terwijl lozen op oppervlaktewater mogelijk gevolgen heeft voor waterkwaliteitsdoelen. Tegelijkertijd werd tijdens de bijeenkomst benadrukt dat alle betrokken partijen uiteindelijk hetzelfde doel nastreven: voldoende schoon en gezond water. Samenwerking is dus nodig om tot afgewogen keuzes te komen.

Om een integrale aanpak met integrale keuzes mogelijk te maken, is niet in de eerste plaats meer kennis nodig over de kwaliteit van het hemelwater, maar handelingsperspectief, aldus de aanwezigen. Ofwel: hoe kom je tot verantwoorde, uitlegbare, uitvoerbare integrale keuzes? Daarvoor is behoefte aan hulpmiddelen om kennis, belangen en verantwoordelijkheden met elkaar te verbinden. Denk aan gebiedsgerichte afwegingskaders en monitoringsstrategieën. Maatregelen moeten worden beoordeeld op hun effect op het watersysteem als geheel. Een oplossing voor het ene compartiment mag niet leiden tot gedoe in een ander compartiment. Daarbij speelt de lokale situatie een belangrijke rol: wat verantwoord is, hangt af van de kenmerken en kwetsbaarheid van het gebied.

STOWA, Stichting RIONED en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werken de in de bijeenkomst opgedane inzichten momenteel uit in een factsheet over de omgang met afstromend hemelwater. Een eerste concept is naar verwachting in september klaar. Daarnaast wordt het onderwerp bestuurlijk geagendeerd, met ondersteuning van Stichting RIONED en STOWA. Want hoewel keuzes over hemelwater lokaal worden gemaakt, is er wel behoefte aan meer houvast. Daarom worden ook enkele gebiedsgerichte casussen uitgewerkt. Die laten zien hoe je in verschillende situaties tot een verantwoorde en goed uitlegbare afweging kunt komen.