English resume21 juni 2026
STOWA helpt bij aanpak rivierkreeften: welke maatregelen werken (niet)?
In Nederland leven steeds meer soorten invasieve uitheemse rivierkreeften.
Deze invasieve soorten verstoren het ecologisch evenwicht, verslechteren de waterkwaliteit en maken het daarmee lastiger om waterkwaliteitsdoelen te halen. Toch is het niet eenvoudig om het aantal rivierkreeften onder controle te krijgen. Het afwegingskader rivierkreeften dat STOWA onlangs uitbracht, helpt daarbij. Het ondersteunt waterbeheerders bij de vraag of, en zo ja: welke maatregelen geschikt zijn voor de aanpak van rivierkreeften.
In de afgelopen decennia zijn de aantallen invasieve uitheemse rivierkreeften in Nederland sterk toegenomen. Ze hebben zich bovendien over steeds grotere delen van ons land verspreid. De meest bekende is de Rode Amerikaanse rivierkreeft. Uitheemse rivierkreeften zorgen voor de afname of lokaal zelfs verdwijnen van inheemse soorten. Er bestaan watersystemen die door de aanwezigheid van deze kreeften en hun activiteiten geheel zijn omgeslagen van helder, vegetatie- en soortenrijk, naar troebel, vegetatie- en soortenarm, of zelfs vegetatieloos. Hun graafactiviteiten veroorzaken mechanische schade aan oevers van wateren; dat leidt tot meer baggeraanwas in watergangen. Daarnaast kunnen rivierkreeften door het reduceren van waterplanten bijdragen aan een toename van broeikasgassenemissies. Rivierkreeften zijn een extra drukfactor voor aquatische ecosystemen, met als gevolg dat ongewenste ecologische effecten en waterveiligheidsrisico’s toenemen. Dat verhoogt de kans dat de gestelde doelen van de Europese Habitatrichtlijn en de KRW niet worden gehaald.
Waterbeheerders – waterschappen, maar bijv. ook gemeenten en RWS - hebben veel behoefte aan handvatten waarmee keuzes ten aanzien van het beperken of voorkomen van rivierkreeftenoverlast eenduidig tegen elkaar kunnen worden afgewogen. STOWA heeft daarom een helder en goed onderbouwd afwegingskader laten ontwikkelen dat (water)beheerders ondersteunt bij het bepalen of, en zo ja welke, maatregelen tegen rivierkreeften in specifieke watertypen effectief en haalbaar zijn. Het betreft in feite zes afwegingskaders die per invasieve soort (zes in totaal) mogelijke maatregelen omvatten voor het bestrijden, beheersen en indammen van populaties invasieve uitheemse rivierkreeften in specifieke watertypen, inclusief informatie over effectiviteit en kosten van de maatregelen. De uiteindelijke keuze is aan de waterbeheerders.
Het rivierkreeftenprobleem is urgent, aldus programmamanager Waterkwaliteit en Ecologie Tessa van der Wijngaart: “Uitheemse invasieve kreeften kunnen een belangrijke drukfactor zijn in verschillende typen watersystemen. Wanneer wordt overwogen om maatregelen te nemen, is het belangrijk dat de bestaande kennis goed wordt gebruikt. Vandaar dat we dit afwegingskader hebben laten ontwikkelen.”