Gemeenten en waterschappen werken al vele jaren samen aan het afkoppelen van hemelwater om de rwzi’s te ontlasten. Door klimaatverandering is de noodzaak om anders met ons hemelwater om te gaan dan het naar een rwzi te sturen, verder toegenomen. Infiltratievoorzieningen kunnen zowel in lange droge als natte periodes helpen bij het behouden van een goede grondwaterbalans (kwantiteit). Daarnaast kunnen ze het hemelwater voorzuiveren voordat het naar het grondwater uitzakt of via een drain het oppervlaktewater bereikt (kwaliteit).

Momenteel is er onvoldoende inzicht in de vraag in hoeverre infiltratievoorzieningen feitelijk bijdragen aan bovengenoemde doelstellingen. De realisatie, maar zeker het beheer van deze voorzieningen is cruciaal voor een blijvend goed functioneren, zowel uit hydraulisch als milieuhygiënisch oogpunt.

Op veel plekken, verspreid door Nederland, zijn de afgelopen jaren infiltratievoorzieningen aangelegd. Uit de literatuurstudie in interviews die in het kader van dit onderzoek zijn gedaan, bleek dat er lokaal veel ervaring is opgedaan. Maar het ontbreekt aan structureel zicht op het hydraulisch functioneren en er zijn nog geen gedeelde conclusies en richtlijnen. Dit geldt in nog grotere mate voor de milieuhygiënische effecten. Het uitgangspunt is nog vaak dat afstromend hemelwater ‘schoon’ is. De kennis van de kwaliteit van afstromend hemelwater en hoe een infiltratievoorziening daar positief aan kan bijdragen, is beperkt.

De behoefte aan meer kennis om daarmee grip te krijgen op het ontwerpen, aanleggen en beheren van goed functionerende infiltratievoorzieningen is groot. Om in deze behoefte te voorzien hebben Stichting RIONED en STOWA deze Richtlijnen voor locatie- en systeemkeuze, ontwerp, aanleg en beheer van infiltratievoorzieningen uitgegeven.

In deze richtlijnen delen we de kennis die in Nederland is opgedaan met het infiltreren van hemelwater. Via vragen over het gebied waar men wil infiltreren en het doel wordt de beheerder geholpen in de keuze voor een specifieke locatie, systeem, ontwerp en worden er richtlijnen en aandachtspunten gegeven voor de aanleg, registratie en beheer, waaronder ook het meten en monitoren van infiltratievoorzieningen.

De verwachting is dat deze publicatie een impuls geeft aan een overwogen ontwerp en beheer van infiltratievoorzieningen, zowel voor de kwaliteit als de kwantiteit. Zo kan klimaataadaptatie effectiever en efficiënter worden bereikt en dragen we met infiltratievoorzieningen bij aan een gezonde, schone grondwaterbalans in stedelijk gebied.

De basis voor dit rapport is gelegd in de rapporten 2026-01 Beheer van infiltratievoorzieningen, en 2026-02 Milieuhygiënisch functioneren van infiltratievoorzieningen.