Er is al veel innovatief onderzoek gedaan naar methoden om de bever en zijn holen op te sporen. Er is nog geen methode ontwikkeld die in alle gevallen werkt. Afhankelijk van de omstandigheden zal een geschikte methode moeten worden gebruikt. Op dit moment worden er factsheets voor alle bekende detectiemethoden opgesteld. Zodra deze gereed zijn, worden ze onder andere op de website van STOWA gepubliceerd.

Er worden al verschillende preventieve maatregelen toegepast. Bijvoorbeeld het aanbrengen van stortsteen, gaas of damwanden. Daarnaast wordt onderzocht of hoogwatervluchtplaatsen een oplossing kunnen bieden. Ook wordt getest of het toevoegen van kalk aan de kleilaag van dijken gravers kan weren. Het is net als bij de detectiemethoden sterk afhankelijk van de omstandigheden welke methode het meest geschikt is.

STOWA heeft een internationale expertgroep opgezet die kennis uitwisselt en webinars organiseert. Ook is er begin 2025 een symposium georganiseerd waar deskundigen uit 14 landen kennis en ervaringen hebben uitgewisseld. Het blijkt dat de uitdagingen in veel landen hetzelfde zijn en nergens is er al een eenduidige oplossing gevonden. 

Wij analyseren graverij bij dammen voor Rijkswaterstaat. Op basis van een indicatieve berekening zou de lekkage door een graafgang minimaal zou moeten zijn voor dammen. 

Klopt dat? Welke debieten kan ik verwachten met de onderstaande uitgangspunten.

Uitgangspunten:
•    Ca. 1 niet ontdekte graafgang per 3 km (zoals gepresenteerd)
•    Oppervlak graafgang gegraven tijdens een hoogwater <1,5 m2
•    Doorlatendheid kernmateriaal 5 m/d
•    Gemiddeld verhang eerste dagen <1 m/m
•    Bergingscoëfficient (fijn zand) = 15% (0,15 m3 water zorgt voor 1 m3 verzadigde grond)
•    Graafgangen beginnen onder de waterlijn, het wegslaan van bekleding door graverij tijdens een hoogwater is niet reëel.

Antwoord

We hebben met een Plaxis-model en met een analytisch model de debieten berekend met en zonder graverij. Het verschil in debiet in onderstaande tabel is de bijdrage van één graverij op het moment dat de stroming stationair is, voor een oneindig lange dijk. Verder is gedifferentieerd naar doorlatendheid binnenbekleding, wat een bepalende parameter is.
 

_{*=Mesh te grof voor berekenen debieten
**=vermoedelijk onderschatting door lengte-effect veel groter dan 200 meter als gevolg van ‘vollopen’ van kern van dijk over grote lengte.}

Het gaat om onderstaande versie van het basismodel, met de volgende karakteristieken:

•    Dijkhoogte 5 meter
•    Buitenwaterstand 4.5 m
•    Binnenwaterstand 0.0 m
•    Niet-doorlatende deklaag
•    Talud binnen/buiten: 1:3 / 1:3
•    Dikte bekleding: 1.0 m
•    Doorlatendheid buitenbekleding: 0.001 m/dag
•    Doorlatendheid kern: 5 m/dag
•    Gang: 40 cm diameter (niet maatgevend)
•    Hol: 50 cm diameter (maatgevend),
•    Lengte-effect analytisch model: 200m

 

Dit betekent dat we graverij ook bij bredere dammen serieus moeten nemen.