Integrale risicoanalyse. Eindrapport

Dit rapport bevat de resultaten van een onderzoek naar de mogelijkheden voor een integrale risicoanalyse van wateroverlast. Er zijn vier cases uitgevoerd, waarin zo'n analyse is toegepast. Voor deze uitwerking is ook een integraal raamwerk opgesteld.

Bij een integrale risicoanalyse wordt gekeken naar de combinatie van kans en effect. In de analyse worden alle oorzaken van wateroverlast meegenomen: piekbuien, langdurige neerslag en/of falen van waterkeringen. Vervolgens is de vraag hoe we het totale risico op de meest doelmatige en effectieve wijze kunnen reduceren: door het nemen van maatregelen in het watersysteem, de ruimtelijke omgeving en/of de crisisbeheersing? De risicoreductie door bepaalde maatregelen werd in de casussen steeds tweemaal geëvalueerd; eerst volgens de reguliere aanpak, waarbij de maatregel uitsluitend binnen het betreffende ‘systeem’ wordt beoordeeld en daarna met behulp van een integrale risicoanalyse.

De integrale risicoanalyse is, zo blijkt uit het onderzoek, uitvoerbaar en biedt potentie voor de toekomst, maar vergt nog wel vakmanschap. Een integrale risicoanalyse kan in sommige situaties leiden tot een meer doelmatige (kosteneffectieve) aanpak dan de sectorale benadering, waarin ieder deel van het watersysteem afzonderlijk wordt bekeken. Dit vergt wel meer samenhang en samenspel tussen de stakeholders die de belangen in de verschillende watersystemen, de ruimtelijke inrichting en de crisisbeheersing behartigen.

De integrale risicoanalyse kent twee toepassingen. In geval van een knelpunt kan de integrale risicoanalyse een handvat zijn om met een bredere scope te kijken naar oplossingen. De integrale risicoanalyse kan ook worden gebruikt om in kaart te brengen wat de risico’s zijn in een gebied, en vanuit deze risico’s de eisen aan verschillende onderdelen van het watersysteem te bepalen. Deze eisen kunnen worden opgesteld vanuit het perspectief van een MKBA, maar kunnen ook worden gecombineerd met een minimale kans op een bepaalde mate van wateroverlast. De integrale risicoanalyse brengt zo meer samenhang tussen de verschillende facetten van het waterbeheer en het geeft een betere basis om uit te leggen welke risico’s wel en niet worden geaccepteerd, zodat andere partijen vervolgens hier ook beter op kunnen acteren.

Deze verkenning is een eerste stap en benoemt nog een aantal aandachtspunten. Om de methode goed te laten werken is behalve inzicht en systeemkennis maatwerk nodig. STOWA blijft werken aan de verdere ontwikkeling van de integrale risicoanalyse.