Door de toenemende kans op extreme neerslaggebeurtenissen en de toenemende druk van verstedelijking groeit de noodzaak om gebieden aan te wijzen en in te richten als waterberging. Het sluit aan bij één van de structurerende keuzes van het concept ‘water en bodem sturend’, namelijk het vrijhouden van gebieden voor waterberging (5 tot 10% laagste delen vrijhouden van bebouwing). Ook in de dialoog over het voorkomen of beperken van maatschappelijke ontwrichting in het kader van de bovenregionale stresstesten komt het aanwijzen en inrichting van gebieden voor waterberging naar voren. 

Bij het aanwijzen, inrichten en juridisch borgen spelen dilemma’s en keuzes. Dit vraagt om een systematische en navolgbare werkwijze van waterbeheerders. Deze publicatie werkt een redeneerlijn uit die waterbeheerders stap voor stap ondersteunt bij het komen tot een navolgbare en bewuste keuze. De redeneerlijn maakt hierbij onderscheid in peilgestuurde en vrij-afwaterende watersystemen. De stappen zijn:

• Stap 1: richt zich op wat de nut en noodzaak is en welke adaptatiestrategie het meest passend is: inzet op preventie via maatregelen gericht op vasthouden, bergen & afvoeren, gevolgbeperking voor de ruimtelijke inrichting of crisisbeheersing.
• Stap 2: beschrijft de afwegingen die spelen bij de locatiekeuze, grondpositie en meekoppelkansen.
• Stap 3: het ontwerp met keuzes op basis van operationele randvoorwaarden en mitigerende maatregelen gericht op interne en/of externe effecten van waterberging.
• Stap 4: beschrijft aspecten en overwegingen rondom de realisatie en fase van ingebruikname van het waterbergingsgebied, waaronder het inzetprotocol, beheer en onderhoud en monitoring.

Parallel aan het proces van inrichtingsstappen komen de ruimtelijke borging en schadecompensatie aan bod. In deze onderdelen maakt de redeneerlijn onderscheid naar type waterbergingsgebieden en wordt beschreven welke instrumenten ingezet kunnen worden om de gebieden ruimtelijk (juridisch) te borgen.

Deze publicatie ondersteunt waterbeheerders om onderbouwde keuzes te maken, samenwerking te versterken en waterbergingsgebieden duurzaam en doelmatig in te passen in onze leefomgeving en daarmee maatschappelijke ontwrichting en schade te beperken.