Regionale waterkeringen zijn onmisbaar voor de bewoonbaarheid van laag Nederland. In het ‘Ontwikkelingsprogramma Regionale Keringen’, dat STOWA uitvoert in opdracht van UvW en IPO, werken we al vanaf 2005 aan het vergroten van de regionale waterveiligheid. Vooral via het ontwikkelen en toepassen van nieuwe kennis en inzichten. In 2024 startte de vijfde fase (ORK V), die loopt tot en met 2027.
Meer over ORK, fase VLaatste waterveiligheidsnieuws
Zenderonderzoek om nog beter met bevers samen te leven
STOWA, ProRail en enkele waterschappen laten onderzoek doen naar het gedrag van bevers. Langs de IJssel en de Maas worden bevers gezenderd. Zo kunnen we hun gedrag beter in kaart brengen. De bever is welkom in het rivierengebied en draagt daar ook bij aan de biodiversiteit. Tegelijkertijd kan graverij in dijken een serieus gevaar vormen voor de waterveiligheid. Foto Agenda-overzicht: Edwin Giesbers.
Lees meerLezen! STOWA ter Info over digitale transformatie en AI in het waterbeheer
Het gebruik van nieuwe digitale technologie en kunstmatige intelligentie wordt in hoog tempo staande praktijk in het onderzoek dat STOWA laat uitvoeren. Aan de hand van een aantal voorbeelden laten we in STOWA ter info 97 zien hoe het gebruik van AI er in de praktijk uitziet. Daarbij gaan we grote vragen niet uit de weg. Wat betekent deze ontwikkeling voor het werk van de waterschappen, voor waterschapsmedewerkers, maar ook voor STOWA zelf? Lees het en je weet het!
Lees meerHoe breng je wateroverlastrisico’s integraal in beeld? En wat is het nut?
Een integrale inschatting van wateroverlastrisico’s leidt tot een ruimere blik op maatregelen die deze risico’s kunnen beperken. Denk aan de (her)inrichting van een gebied of de bescherming van specifieke objecten. Maar hoe doe je dat? Dat kan met een zogenoemde foutenboommethode. STOWA heeft deze methode praktisch toepasbaar laten maken voor de waterschappen. Ook is er een handleiding opgesteld om gebruikers te helpen bij opstellen van een zogenoemde foutenboommethode.
Lees meerBeleid
Visie & beleid
Medio 2024 kwam het vijfde programmaplan uit van het Ontwikkelprogramma Regionale Keringen (ORK), periode 2024-2027. Het programma richt zich sinds het begin van deze eeuw op kennisontwikkeling rondom de sterkte en veiligheid van regionale keringen. Belangrijke aandachtspunten voor de komende planperiode zijn de integrale veiligheidsbenadering, het concept water en bodem sturend en het toets- en ontwerpinstrumentarium.
Meer informatie
Herijking veiligheidsbenadering
Nederland kent veiligheidsnormen voor regionale keringen waarbij de keringen worden ingedeeld in één van vijf klassen (de zogenoemde IPO-klassen). Bij elke klasse hoort een bepaalde norm. Hoe hoger de norm, hoe sterker de kering. Een gedegen maar kostbare en niet altijd transparante aanpak. Binnen dit thema zoeken we naar betaalbare, pragmatische en goed uitlegbare alternatieven voor het waarborgen van de regionale veiligheid.
Meer informatie
Zorgplicht
Beheerders van waterkeringen hebben de wettelijke taak hun waterkeringen aan de veiligheidseisen te laten voldoen en te zorgen voor het bijbehorende beheer en onderhoud. Dit wordt de zorgplicht genoemd. De waterschappen mogen zelf bepalen hoe ze deze zorgplicht invullen. Hiervoor is een handreiking opgesteld.
Meer informatie
Uniforme schade-indexering
De regionale waterkeringen zijn ingedeeld in vijf normklassen. Deze indeling is mede gebaseerd op de mogelijke schade bij het falen van de kering; hoe hoger de schade, hoe hoger de norm. De schadeberekening was gebaseerd op het prijspeil 1999. De indexatie naar andere jaren wordt nu op verschillende manieren gedaan, met verschillende eindbedragen tot gevolg. In dit thema is nieuwe schadetabel opgesteld en een advies gegeven over een uniforme methode voor indexering.
Meer informatie
Een dijk: meer dan waterveiligheid
Regionale keringen zijn niet alleen van belang voor de waterveiligheid, maar hebben vaak ook een landschappelijke, cultuurhistorische, recreatieve dan wel transportfunctie. En ze zijn drager van natuurwaarden. In dit thema wordt onderzocht hoe we regionale keringen optimaal kunnen beheren, met inachtneming van andere functies in, op en rond de kering.
Techniek
Aanwijzen en normeren
De provincies zijn verantwoordelijk voor het aanwijzen en normeren van de regionale keringen. Binnen ORK zijn voor diverse type regionale keringen (boezemkaden, compartimenteringskeringen, keringen langs regionale rivieren, etc.) methodieken ontwikkeld die helpen bij het bepalen van de normklasse (I-V).
Toetsen
Binnen ORK wordt onderzoek verricht om maximaal inzicht te krijgen in de sterkte van waterkeringen en de effecten van mogelijk falen, in relatie tot de norm waarop wordt getoetst. Zo wordt onderzoek gedaan naar mogelijke faalmechanismen, waaronder macrostabiliteit. Maar bijvoorbeeld ook naar de manier waarop je het concept ‘bewezen sterkte’ mee kunt nemen in je beoordeling.
Ontwerpen en verbeteren
Als een kering niet voldoet aan de gestelde veiligheidseisen, moet deze worden verbeterd. Daarvoor moet de kering worden versterkt, of de hydraulische belasting op de kering worden verminderd. Bij de versterkingsopgave is het belangrijk rekening te houden met toekomstige ontwikkelingen. Binnen ORK zijn voor verschillende typen regionale keringen ontwerprichtlijnen geschreven die deze ontwikkelingen meenemen.
Beheer & onderhoud
Adequaat beheer en onderhoud van waterkeringen vormt een integraal onderdeel van de zorg voor regionale waterveiligheid. Het werken in een gesloten beheercyclus vanuit de optiek van de zorgplicht en assetmanagement vormt één van de kernopgaven voor de komende jaren.
Droogte
Klimaatverandering heeft ook gevolgen voor de (regionale) waterveiligheid. Zo wordt (langdurige) droogte een steeds belangrijker aspect om rekening mee te houden. STOWA onderzoekt in dit verband samen met Rijkswaterstaat en de hoogheemraadschappen Delfland, Rijnland en Schieland en de Krimpenerwaard de effecten van verdroging van boezemkades tijdens langdurige droogte.
Leidraad Toetsen op Veiligheid Regionale Waterkeringen
Het toetsen van de veiligheid van een regionale waterkering houdt in dat de ingeschatte sterkte wordt vergeleken met de optredende belastingen die horen bij de vastgestelde IPO-norm. Het eindoordeel, de eindtoets, geeft aan of de sterkte voldoet. Een belangrijk hulpmiddel hiervoor is de Leidraad Toetsen op Veiligheid (LTV) Regionale Waterkeringen.
Niet-waterkerende objecten (NWO's)
Op, in en naast regionale waterkeringen komen niet-waterkerende objecten (NWO’s) voor. Deze objecten hebben geen waterkerende functie, maar kunnen wel een negatief effect hebben op de waterveiligheid. Daarom dient de invloed van een bestaand NWO op de veiligheid van de kering te worden beschouwd. Onder NWO’s vallen bomen, bebouwing, kabels en leidingen (K&L) en overige constructies, zoals wegen, landhoofden, steigers, et cetera. Er is een handreiking opgesteld, die specifiek ingaat op bomen, bebouwing en kabels en leidingen.
Meer informatie
Dijkcheck
In het project Toetsen op degradatie is een online tool ontwikkeld om snel een beeld te kunnen krijgen van impact van degradaties van een dijk. Met DijkCheck-app kunnen gebruikers checken hoe gevoelig de stabiliteit van een bepaalde kering is voor verschillende vormen van degradaties.
Grondparameters / geotechnische database
STOWA heeft de resultaten van tien jaar onderzoek naar de sterkte-eigenschappen van grondsoorten in Nederland bijeen gebracht in een geotechnische database. Om waterbeheerders verder te faciliteren bij hun werk, liet STOWA de geotechnische meetgegevens analyseren. Er is een rapport met de highlights uit die analyse. Dit helpt regionale waterbeheerders aan specifieke, technische informatie over de grondeigenschappen van gebieden die vergelijkbaar zijn met locaties binnen hun eigen beheergebied.
Naar het rapport en de databaseAgenda
Kennisdag Regionale Keringen
Op 18 juni ben je van harte welkom op de jaarlijkse Kennisdag Regionale Keringen. Dit jaar organiseert STOWA de kennisdag samen met waterschap Amstel, Gooi en Vecht. Samen zorgen we voor een gevarieerd programma met technische en beleidsmatige aandachtspunten rondom regionale keringen in Nederland.
Lees meerContact
Oscar van Dam, vandam@stowa.nl