Natura 2000 (voortkomend uit de Vogel- en Habitatrichtlijn) en de Kaderrichtlijn Water zijn juridisch verankerd in Europese wetgeving en hebben daarmee een zwaarwegend karakter ten opzichte van nationale regelgeving. Hoewel er op veel punten een duidelijke samenhang bestaat tussen de doelen en maatregelen van beide richtlijnen – bijvoorbeeld op het gebied van waterkwaliteit, hydrologie en ecologisch herstel – kunnen er ook spanningen en conflicten optreden. De reden daarvoor is dat waterkwaliteit en natuur vaak gescheiden beleidswerelden zijn. Beide hebben eigen werkwijzen, verantwoordelijkheden en afwegingskaders. Dat is niet erg doelmatig. Het kan leiden tot dubbel werk, hogere kosten en vertraging in de uitvoering van maatregelen. Bovendien vermindert het de effectiviteit van ingrepen. Hierdoor kunnen gewenste natuur- en waterkwaliteitsdoelen minder snel worden behaald. Meer dan genoeg aanleiding voor STOWA dus om dit project te starten

De urgentie is groot. Ondanks aanzienlijke inspanningen worden zowel de Natura 2000- als de KRW-doelen in Nederland nog niet gehaald. Provincies, waterbeheerders, terreinbeherende organisaties en andere betrokken partijen zoeken daarom naar manieren om natuur en waterkwaliteit verder te versterken. In het ideale geval sluiten de doelen en maatregelen van beide richtlijnen op elkaar aan en ontstaat een win-winsituatie. Daarnaast moet Nederland in het kader van de KRW rapporteren aan de Europese Commissie over waterdoelen voor beschermde gebieden, waaronder waterafhankelijke Natura 2000-gebieden (artikel 6 KRW). Daarbij speelt de vraag of een ‘goede toestand’ volgens de KRW voldoende is, of dat aanvullende watergerelateerde doelen nodig zijn, wat de behoefte aan een betere en meer geïntegreerde aanpak onderstreept.

Om de integratie tussen Natura 2000 en de KRW te verbeteren, heeft STOWA een verkenning van de beschikbare kennis over raakvlakken tussen beide richtlijnen en praktijkervaringen van belanghebbenden laten uitvoeren. Uit deze verkenning bleek dat de oplossing breder ligt dan alleen kennisontsluiting. Ook het stimuleren van het gesprek tussen de beleidsvelden en het beter benutten van gebiedsspecifieke kennis zijn essentieel. Elk landschap en ieder ecosysteem kent immers een unieke samenhang tussen abiotiek, biotiek en menselijk gebruik, die bepalend is voor effectieve maatregelen en afstemming van doelen.

De handreiking moet water- en terreinbeheerders helpen bij het ontwikkelen van een gezamenlijk perspectief en een beter begrip van elkaars doelen, belangen en werkwijzen. De handreiking biedt inzicht in de kansen en knelpunten voor het op elkaar afstemmen van Natura 2000 en de KRW. Daarnaast reikt het praktische handvatten aan voor samenwerking, afstemming en besluitvorming in de praktijk. De nadruk ligt daarbij op het  

regionaal toepasbaar maken van kennis: partijen worden ondersteund om de benodigde watercondities voor Natura 2000-doelen scherp in beeld te krijgen en deze te verbinden aan de KRW-doelen en -maatregelen. Door kennis te delen, het gesprek tussen betrokken partijen te stimuleren en concrete handvatten te bieden, draagt de handreiking bij aan een effectievere en meer integrale uitvoering van beleid. Daarmee wordt de kans vergroot dat zowel Natura 2000- als KRW-doelen worden gerealiseerd.

STOWA voert dit project uit met subsidie van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Voor dit project is een begeleidingscommissie samengesteld met ecologen, hydrologen, natuurbeheerders en andere deskundigen uit verschillende organisaties.